Poul Anderson

Myśliwski róg czasu


Podczas pobytu na planecie Jongowi Errifransowi od czasu do czasu wydawało się, że słyszy odległe granie rogu. Dźwięk zaczynał się cicho, a jego puls przyspieszał, gdy tony nabierały głośności. Na koniec przechodził w mosiężny huk i cichł łkając. Gdy zdarzyło się to po raz pierwszy, Jong znieruchomiał nagle i zapytał innych, czy też słyszeli. Dźwięk jednak nawet dla niego znajdował się na samej granicy słyszalności, choć był młody i słuch miał ostry, usłyszał więc w odpowiedzi „nie”.

— To wiatr dmie na tamtych klifach — zasugerował Mons Rainart, drżąc z zimna. — Cholerne wietrzysko co dzień wyrusza tu na łowy.

Jong nie wspominał już o tym więcej, lecz za każdym razem, gdy słyszał ów dźwięk, przeszywał go gwałtowny dreszcz.

Właściwie bez powodu. Miasto nie miało żadnych mieszkańców poza morskimi ptakami, których skrzydła łopotały w białym sztormie nad szczytami wież, a ich głosy mieszały się ze świstaniem wiatru i łoskotem fal. Nie zaobserwowali nic groźniejszego niż wielka, pasiasta jak tygrys ryba, która krążyła przy zewnętrznych rafach. Może właśnie dlatego Jong bał się dźwięku rogu. Był to głos pustki.

Nocą, zamiast włączać świecik, wszyscy czterej zbierali drewno i rozpalali ognisko, dające im pierwotną postać pocieszenia. Rozbili obóz w miejscu, które mogło ongiś służyć jako forum. Ponad piasek i krótką ostrą trawę, porastającą wszystkie ulice, wystawały tu gładzone kamienne bloki, a granice placu wyznaczały zwalone kolumnady. Lepsze schronienie oferowały nadal sięgające ku niebu wieżowce, które skupiły się w centrum miasta. W ich oknach zachowały się jeszcze glasytowe szyby. Okna te za bardzo jednak przypominały oczy umarłych, a w pokojach było zbyt cicho, ponieważ maszyny, które były życiem miasta, leżały skorodowane pod wydmami. Może jednak powinni byli rozbić namiot pod gwiazdami. One przynajmniej po dwudziestu tysiącach lat pozostały mniej więcej takie same.

Mężczyźni spożywali posiłek, po czym dowódca grupy, Regor Lannis, unosił do ust bransoletę komunikatora, by zameldować o wynikach dzisiejszych poszukiwań. Radio promu odbierało przekaz i przesyłało go na pokład „Złotego Lotnika”, który okrążał planetę po orbicie stacjonarnej, raz na dwadzieścia jeden godzin, dzięki czemu zawsze znajdował się bezpośrednio nad wyspą.

— Bardzo niewiele nowego — meldował zwykle Regor. — Pozostałości narzędzi i tak dalej. Nie znaleźliśmy żadnych kości, których wiek można by określić metodą izotopową. Nie sądzę, by miało się nam to udać. Zapewne palili zmarłych, aż do samego końca. Według oceny Monsa blok cylindrów, który znaleźliśmy, zaczął rdzewieć jakieś dziesięć tysięcy lat temu. To jednak zaledwie domysły. Z całego urządzenia nic by nie zostało, gdyby nie zasypał go piasek, a nie wiemy, kiedy to się stało.

— Przecież mówiliście, że meble w wieżowcach są niemal nietknięte, wykonane z odpornych na starzenie stopów i syntetyków -odpowiedział głos kapitana Ilmaraya. — Czy nie możecie czegoś wy-dedukować z ich, hm, ustawienia? Jeśli miasto splądrowano…

— Nie, sir, ślady są zbyt trudne do odczytania. Wiele pomieszczeń bez wątpienia ogołocono. Nie wiemy jednak, czy zrobiono to jednego dnia, czy raczej w ciągu stuleci. Ostatni z kolonistów mogli zabierać z domów przedmioty, których już nie umieli produkować. Możemy być pewni tylko jednego. Kurz świadczy, że nikt nie był w środku przez okres tak długi, że wolałbym o tym nawet nie myśleć.

Gdy Regor kończył rozmowę, Jong brał zwykle w ręce gitarę i akompaniował im przy śpiewie. Wykonywali wywodzące się z zapomnianych czasów pieśni Familii. Niektóre przetłumaczono z języków, którymi mówiono, nim jeszcze ludzie po raz pierwszy opuścili Ziemię. Muzykowanie pomagało zagłuszyć wiatr i łoskot fal, które tłukły o brzeg tam, gdzie kiedyś był port. Płomienie strzelały wysoko, oświetlając ich twarze pośród nocy i nadając prostym kombinezonom barwę niespokojnej czerwieni. Potem przygasały i ciała mężczyzn ponownie niknęły w cieniu. Wszyscy czterej wyglądali bardzo podobnie. Byli niewysocy, gibcy i mieli smagłe twarze o ostrych rysach. Familia stanowiła odrębny lud. Załogi jej statków, które jako niemal jedyne podróżowały między gwiazdami, zawierały związki małżeńskie między sobą. Ponieważ każdy z tych gwiazdolotów opuszczał Ziemię na stulecie albo dłużej, planetarne cywilizacje, które rozkwitały, umierały i rodziły się na nowo niczym ogrzewające ich teraz płomienie, znaczyły dla nich bardzo niewiele. Mężczyźni różnili się od siebie głównie wiekiem. Skórę Regora Lannisa pokryło głębokimi bruzdami sześćdziesiąt lat, natomiast Jong Errifrans dopiero niedawno skończył dwadzieścia.

Jong przypomniał sobie, że były to prawie bez wyjątku lata pokładowe. Spojrzał z drżeniem na Drogę Mleczną. Gdy statek leci z prędkością podświetlną, czas się kurczy. Podczas swego krótkiego życia był już świadkiem rozkwitu i upadku imperium. Do tej pory nie zaprzątał sobie zbytnio głowy tym faktem. Tak już po prostu było. Familia składała się z pseudonieśmiertelnych, a mieszkańcy planet byli czymś obcym, ulotnym, nie w pełni realnym. Trwająca dziesięć tysięcy lat podróż do centrum Galaktyki i z powrotem przerastała jednak wszystko, co do tej pory próbowano przedsięwziąć. Nikt z pewnością nie porwałby się na takie przedsięwzięcie, gdyby nie chodziło o odpokutowanie zbrodni nad zbrodniami. Czy Familia jeszcze istnieje? A Ziemia?

Po kilku dniach Regor podjął wreszcie decyzję:

— Trzeba się będzie zapuścić w głąb lądu. Może tam będziemy mieli więcej szczęścia.

— Nie znajdziemy nic poza puszczą i sawanną — sprzeciwił się Neri Avelair. — Wszystko to oglądaliśmy już z góry.

— Ale wędrując na piechotę można zobaczyć rzeczy, których z promu się nie zauważy. To niemożliwe, by koloniści mieszkali wyłącznie w tak dużych miastach. Potrzebowali farm, kopalń, zakładów ekstrakcyjnych, dalej położonych osad. Gdyby udało się nam zbadać którąś z nich, może znaleźlibyśmy tam więcej wskazówek niż w tym cholernym wielkim mrowisku.

— Jakie mamy szansę natrafić na cokolwiek, przerąbując się przez chaszcze? — argumentował Neri. — Lepiej zbadajmy parę miasteczek, które zauważyliśmy.

— Wszystkie są jeszcze bardziej zniszczone od tego miasta — przypomniał mu Mons Rainart. — W znacznej części zalało je morze.

Nie musiał o tym wspominać. Jak mogliby zapomnieć? Ziemia nie zapada się szybko. Fakt, że miasta pochłonęło morze, dawał pewne wyobrażenie o tym, jak dawno temu je porzucono.

— To prawda. — Regor skinął głową. — Nie proponuję wyprawy do lasu. Wymagałaby więcej ludzi. Nie mamy też tyle czasu. Jakieś sto kilometrów na północ stąd, nad zatoką o wąskim ujściu, znajduje się wyjątkowo rozległa plaża. Za nią leżą żyzne wzgórza. Wygląda również na to, że pod nimi powinny się kryć cenne kruszce. Zdziwiłbym się, gdyby koloniści nie próbowali zagospodarować tej okolicy.

Kąciki ust Neriego opadły.

— Jak długo będziemy musieli siedzieć na tej planecie duchów, zanim przyznamy, że nie zdołaliśmy się dowiedzieć, co się tu stało?! — zapytał nie do końca opanowanym głosem.

— Już niedługo — uspokoił go Regor. — Musimy jednak przed odlotem zrobić wszystko co w naszej mocy.

Wskazał kciukiem w kierunku miasta. Wieżowce górowały nad zwalonymi murami i ruchomymi wydmami, sięgając ku pełnemu ptaków niebu. Pastelowe kolory budowli wyblakły w promieniach jasnego, żółtego słońca i wieżowce były teraz białe jak kość. Za to rozciągający się za nimi widok był piękny. Rosnący w głębi lądu las falował niezliczonymi odcieniami zieleni, po przeciwnej zaś stronie grunt opadał łagodnie ku morzu, które lśniło niczym szmaragd przyprószony diamentowym pyłem, huczało i rozbijało się o rafy w fontannach białej piany. Jong pomyślał, że pierwsze pokolenia osadników z pewnością czuły się tu bardzo szczęśliwe.

— Coś ich zniszczyło i to nie była po prostu wojna — upierał się Regor. — Tego musimy się dowiedzieć. Może nic takiego nie wydarzyło się na żadnym innym świecie. A może wprost przeciwnie.

Być może Ziemia jest opustoszała, pomyślał Jong, nie pierwszy już raz.

„Złoty Lotnik” zatrzymał się tu, by dokonać remontów przed powrotem do starożytnej domeny ludzkości. Kapitan Ilmaray wybrał arbitralnie gwiazdę klasy F9, odległą o trzysta lat świetlnych od przewidywanej pozycji Soi. Nie wykryli nawet najmniejszego śladu energii używanych przez cywilizowane gatunki — energii, które mogłyby stanowić dla nich zagrożenie. Trzecia planeta przypominała raj. Dorównywała masą Ziemi, lecz jej lądy były rozsiane po globalnym oceanie w postaci wysp, a klimat od bieguna po biegun był ciepły. Mons Rainart dziwił się, że mimo tak niewielkiego obszaru odsłoniętych skał planeta zachowywała równowagę dwutlenku węgla. Potem zaobserwował unoszące się wszędzie w oceanie pola wodorostów, często pokrywające powierzchnię setek kilometrów kwadratowych, i doszedł do wniosku, że ich fotosynteza jest na tyle wydajna, by podtrzymywać atmosferę typu ziemskiego.

Widok ruin miast, które zaobserwowali z orbity, wstrząsnął nimi. Nie byli zdumieni tym, że kolonizacja sięgnęła w ciągu dwudziestu tysięcy lat tak daleko, lecz faktem, że przedsięwzięcie przerwano. Dlaczego?

Wieczorem przyszła kolej na Jonga, by odbyć osobistą rozmowę z ludźmi przebywającymi na statku-bazie. Wywołał rodziców przez interkom, by opowiedzieć im, co u niego słychać. Serce zabiło mu mocniej, gdy do ich głosu dołączył głos Soryi Rainart.

— Och, tak — odpowiedziała dziewczyna z niepewnym śmiechem. — Akurat wpadłam z przypadkową wizytą.

Za plecami Jonga zachichotał jej brat. Młodzieniec zaczerwienił się, gorzko żałując, że nie może mieć odrobiny prywatności. Sorya, rzecz jasna, wiedziała o jego dzisiejszej rozmowie z rodzicami… jeśli Familia jeszcze istniała, nie będzie mogło dojść między nimi do niczego. Żonę sprowadzało się do domu z innego statku. Tak stanowiło prawo astronautów. Egzogamia pomagała przetrwać, co zawsze było trudne. Jeśli jednak wszystkie statki Familii poza „Złotym Lotnikiem” dryfowały martwe między gwiazdami, a kilkuset ludzi na jego pokładzie oraz ich czwórka na planecie stanowiło wszystko, co zostało z ludzkości… była inteligentna, łagodna i chodząc, słodko kołysała biodrami.

— Cieszę… — Zapanował nad swym językiem. — Cieszę się, że to zrobiłaś. Co u ciebie słychać?

— Boję się i czuję się samotna — wyznała. Jej słowa zakłócała kosmiczna interferencja. Ogień strzelał głośno iskrami w ciemność na górze. — Jeśli nie dowiecie się, co się tu wydarzyło… Nie wiem, czy to wytrzymam, jeśli przez resztę życia będę sobie zadawać to pytanie.

— Przestań! — skarcił ją ostro. Rozkład morale zniszczył już niejeden statek. Aczkolwiek… — Nie, przepraszam cię.

Wiedział, że nie brak jej odwagi. Jego również dręczyła obawa, że całe życie będzie go prześladowało wspomnienie tego, co tu zobaczył. Śmierć była dla Familii starą znajomą, tym razem jednak wracali z przeszłości bardziej zamierzchłej niż lodowce i mamuty w chwili, gdy opuszczali Ziemię. Potrzebowali wiedzy równie gwałtownie jak powietrza, by zrozumieć otaczający ich wszechświat. A już podczas pierwszego postoju w spiralnym ramieniu Galaktyki, które ongiś było ich domem, stanęli w obliczu zagadki z pozoru niemożliwej do rozwiązania. Korzenie Familii tkwiły tak głęboko w dziejach, że Jong znał symbol Sfinksa. Nagle zdał sobie sprawę z jego makabrycznej wymowy.

— Poznamy odpowiedź — obiecał Soryi. — Jeśli nie tutaj, to po powrocie na Ziemię.

W duchu dręczyła go jednak niepewność. Wdał się w swobodną rozmowę i nawet zdobył się na parę żarcików, ale potem, gdy leżał już w śpiworze, wydawało mu się, że słyszy dobiegający z północy dźwięk rogu.


Wszyscy członkowie ekspedycji wstali o świcie, przełknęli śniadanie, załadowali sprzęt do promu, który wystartował na napędzie aerodynamicznym i wyrównał lot, lecąc z niewielką prędkością tuż nad powierzchnią. Z prawej mieli błyszczące, wzburzone morze, a z lewej wznoszący się stromo w górę ląd. Nigdzie nie zauważyli stad wielkich zwierząt. Zapewne w ogóle ich tu nie było z uwagi na brak miejsca. Za to ocean tętnił życiem. Spoglądając z góry na przezroczyste wody, Jong dostrzegał cienie ławic złożonych z setek tysięcy ryb. Dalej zauważył stado opasów, dorównujących wielkością wielorybom ryb, które torowały sobie powoli drogę przez pola wodorostów. Głównym źródłem żywności dla kolonistów z pewnością był ocean.

Regor posadził prom na szczycie klifu wznoszącego się nad zatoką, o której wspominał. Za urwiskiem ciągnął się łuk nieprawdopodobnie szerokiej i długiej plaży, usianej licznymi głazami. Wiele kilometrów stąd łuk prawie się zamykał i zatokę z oceanem łączyła tylko wąska cieśnina. Czyste, niebieskozielone wody lśniły w blasku wschodzącego słońca. Prawie nie widziało się tu fal, lecz zatoka nie była zupełnie spokojna, gdyż wywoływane przez wielki księżyc pływy z pewnością zmieniały poziom wody w ciągu doby o jakieś dwa, trzy metry. Ponadto do zatoki wpadała rzeka spływająca z południowych wyżyn. Jong widział z daleka muszelki zaścielające piasek pod znakiem wody wysokiej, dowód na to, że życie krzewi się tu bujnie. Wydawało mu się straszliwą niesprawiedliwością, że koloniści byli zmuszeni zamienić tak wiele piękna na ciemność.

Regor popatrzył kolejno na wszystkich towarzyszy.

— Sprawdźcie sprzęt — rozkazał, po czym przeszedł do listy: ful-gurator, bransoleta komunikatora, kompas energetyczny, pakiet medyczny…

— Mój Boże — odezwał się Neri — można by pomyśleć, że wybieramy się na roczną wyprawę, i to każdy z nas osobno.

— Rozdzielimy się w poszukiwaniu śladów — wyjaśnił Regor -a przez te skały często nie będziemy się widzieć.

Resztę zostawił niewypowiedzianą: to, co spowodowało zagładę kolonii, może nadal zagrażać — im.

Wyszli w chłodne, rześkie powietrze, które — jak nad morzami wszystkich podobnych do Ziemi światów — przesycała woń soli, jodu i czystego rozkładu. Zeszli z urwiska.

— Rozejdźmy się we wszystkie strony — zasugerował Regor. — Jeśli nikt nic nie znajdzie, za cztery godziny spotkamy się tu na obiedzie.

Jong zawędrował najdalej na północ. Z początku szedł szybko, radując się wysiłkiem mięśni, skrzypieniem piasku i grzechotem kamyków pod stopami oraz głosami licznych krążących w powietrzu ptaków. Potem jednak musiał brnąć przez kamienne osypiska oraz omijać potężne ciemne głazy. Niektóre z nich dorównywały wielkością domom. Dawały osłonę przed wiatrem, lecz również powodowały, że nie widział towarzyszy. Przypomniał sobie samotność Soryi.

O nie, tylko nie to. Czyż nie zapłaciliśmy już wystarczająco wysokiej ceny? — pomyślał. My tego nie zrobiliśmy, dodał w duchu podczas chwili buntu. Potępiliśmy zdrajców, a gdy tylko się o wszystkim dowiedzieliśmy, wyrzuciliśmy ich w przestrzeń. Dlaczego to nas miałaby spotkać kara?

Familia zbyt długo jednak żyła w izolacji, uważając, że toczy walkę z całym wszechświatem, by mogła zaprzeczyć temu, że grzech i smutek jednej osoby obciążają wszystkich. Ponadto Toma-kan i jego współspiskowcy nie dopuścili się owego czynu z egoistycznych pobudek. Chcieli ratować statek. W ostatnich straszliwych latach Imperium Gwiezdnego, gdy Ziemianie zrobili z Familii kozła ofiarnego, obciążając ją winą za własną nikczemność, wszystkie załogi uciekły, by zaczekać na lepsze czasy. Wziętych do niewoli ludzi z „Gwiezdnego Lotnika” czekałaby straszliwa śmierć, gdyby Tomakan nie kupił ich wolności, zdradzając prześladowcom, na której planetoidzie ukrywają się dwa inne statki Familii, przygotowujące się do opuszczenia Układu Słonecznego. Jak mogli później spojrzeć w oczy swym braciom i siostrom podczas spotkania Rady na Tau Ceti?

Wyrok był sprawiedliwy: wyprawa badawcza na pogranicze jądra Galaktyki. Być może znajdą tam Starsze Gatunki, które musiały przecież gdzieś mieszkać; być może przywiozą stamtąd wiedzę i mądrość, które wyleczą człowieka z wrodzonego szaleństwa. No cóż, nic takiego się nie wydarzyło, ale sama podróż była osiągnięciem wystarczającym, by „Złoty Lotnik” mógł odzyskać honor. Z pewnością wszyscy ówcześni członkowie Rady obrócili się już w proch. Niemniej ich potomkowie…

Jong zatrzymał się w pół kroku. Jego krzyk odbił się echem od skał.

— Co to? Kto wołał? Coś się stało?

Pytania wylatywały z jego bransolety niczym podenerwowane pszczoły.

Pochylił się nad małą kupką kamieni i dotknął jej palcami, które nie chciały się uspokoić.

— To ociosany krzemień — wydyszał. — Łuski, złamane groty włóczni… obrobione drewno… coś…

Rozgrzebał piasek. Słońce padło na kawałek metalu, któremu w prymitywny sposób nadano kształt sztyletu. Z pewnością uformowano go z jakiegoś odpornego na starzenie stopu, który pochodził z miasta. Dawno temu, ponieważ sztylet był tak zużyty, że w końcu się złamał. Jong przykucnął nad pozostałościami, gadając coś od rzeczy.

Wkrótce przez jego słowa przebił się niższy głos Monsa:

— Mam następne znalezisko! Zwierzęca czaszka, z pewnością rozszczepiona ostrym kamieniem, rzemień… chwileczkę, chwileczkę, widzę coś, co wyrzeźbiono w tym bloku, być może symbol…

Nagle jego głos przeszedł w ryk bólu, a potem w dziwny, zdławiony bulgot, który po chwili umilkł.

Jong wyprostował się gwałtownie. Z komunikatora dobiegały pytania Neriego i Regora, zignorował je jednak. Nie było czasu na trwogę. Włączył kompas energetyczny. Każda z bransolet emitowała poza falą nośną również charakterystyczną częstotliwość, która umożliwiała lokalizację, i… Igła zawirowała gwałtownie. Jong wolną dłonią wyciągnął fulgurator i pobiegł we wskazanym kierunku, przeskakując skały.

Gdy wydostał się na wolną przestrzeń, wiatr uderzył go z całą siłą w twarz. Przez chwilę słyszał przebijający się przez jego świst ton rogu, głośniejszy niż kiedykolwiek dotąd. Dobiegał zza klifów. Przypomniał sobie mimochodem, że pewnego dnia na jednym z pogranicznych światów widział, jak grupa myśliwych ścigała zwierzę, które płakało podczas ucieczki. Wódz uniósł wówczas do ust zakrzywioną trąbkę i zagrał na niej taki właśnie ton.

Dźwięk wybrzmiał. Jong omiótł wzrokiem plażę. W oddali ujrzał kilka postaci, które wyłoniły się ze skupiska głazów. Dwie z nich dźwigały ludzkie ciało. Wrzasnął głośno i popędził sprintem w tamtą stronę, żeby przeciąć im drogę. Kompas wypadł mu z dłoni.

Obcy zatrzymali się na jego widok. Gdy Jong się zbliżył, zauważył, że niesione przez nich ciało jest ciałem Monsa Rainarta. Zwisał z ich rąk, makabrycznie bezwładny. Z pleców i piersi kapała mu krew.

Jong przeniósł spojrzenie na sześciu morderców. Byli przerażająco podobni do ludzi, jakieś pół metra wyżsi od niego. Potężne mięśnie uwydatniały się pod nagą, białą skórą, która była całkowicie pozbawiona włosów. Palce długich stóp i dłoni łączyły błony pławne. Mieli wielkie płetwy na plecach, a mniejsze na piętach, łokciach oraz kopulastych czaszkach. Ich twarze były kościste, oczy wielkie i głęboko osadzone, a zewnętrznych uszu nie mieli. Ze ściągniętego nosa do ust opadał płatek skóry. Dwaj nieśli drewniane włócznie z krzemiennymi grotami, dwaj wykute z metalu trójzęby — ostrza jednego z nich lśniły wilgotną czerwienią — a u pasów tych, którzy taszczyli ciało, wisiały noże.

— Stać! — wrzasnął Jong. — Zostawcie go!

Zatrzymał się w niewielkiej odległości i zagroził Obcym bronią. Największy z nich wydał z siebie basowe szczeknięcie, po czym ruszył ku Jongowi, unosząc trójząb. Młodzieniec cofnął się o krok. Cokolwiek uczynili, nie chciał…

Nagle zalśniła wiązka energetyczna, której towarzyszył grom. Obcy dźwigający Monsa za ramiona zgiął się wpół, osunął na kolana i runął na piasek. Krew płynąca z dziury wypalonej w jego piersi zmieszała się z krwią astronauty, tak samo karmazynową jak ona.

Wszyscy odwrócili się błyskawicznie. Na drugim końcu plaży pojawił się Neri Avelair. Jego fulgurator przemówił po raz drugi. Migotliwy blask wiązki odbijał się w mokrym piasku. Strzał chybił, lecz wiązka stopiła kwarc u stóp istot, opryskując je rozpalonymi kropelkami.

Wódz zamachał trójzębem i krzyknął coś. Obcy poczłapali w stronę wody. Ten z nich, który trzymał Monsa za kostki, nie zamierzał go puścić. Głowa i ramiona ciągniętego po plaży ciała podskakiwały groteskowo. Neri strzelił po raz trzeci, lecz biegł zbyt szybko i znowu chybił. Palec Jonga nadal spoczywał nieruchomo na spuście.

Pięciu olbrzymów weszło w wody zatoki. Jej dno szybko opadało i już po minucie mogli zanurkować pod powierzchnię. Neri dobiegł do Jonga, strzelając raz za razem, aż z wiatrem popłynął obłok pary. Po policzkach mężczyzny spływały łzy.

— Dlaczego ich nie zabiłeś, ty sukinsynu?! — krzyczał. — Mogłeś z łatwością załatwić wszystkich!

— No, nie wiem.

Jong przyjrzał się broni, która nagle wydała mu się dziwnie ciężka.

— Utopili Monsa!

— Nie… on już nie żył. Widziałem to. Na pewno przebili mu serce. Pewnie zastawili na niego zasadzkę między tymi skałami…

— M… m… może i tak. Ale jego ciało, niech cię diabli, mogliśmy uratować chociaż ciało! Neri przeszył płetwiastego trupa wiązką energii w geście bezmyślnej złości.

— Przestań — rozkazał Regor. Opadł na ziemię, dysząc ciężko.

Jong zauważył, że we włosach dowódcy pojawiły się pasemka siwizny. Myśl, że nawet nieugiętego Regora Lannisa porwała fala lat, wzbudziła w nim litość i grozę.

O czym ja myślę? Zabili Monsa. Brata Soryi.

Neri schował fulgurator do kabury, ukrył twarz w dłoniach i rozpłakał się.

Po dłuższej chwili Regor otrząsnął się, wstał i ponownie ukląkł nad martwym pły-waczem, by mu się lepiej przyjrzeć.

— A więc są tutaj tubylcy — mruknął. — Koloniści na pewno nic o nich nie wiedzieli. Albo może nie docenili możliwości dzikusów. Przesunął dłońmi po bezwłosej skórze.

— Jest jeszcze ciepły — stwierdził, mówiąc właściwie do siebie. — Oddycha powietrzem. To z pewnością prawdziwy ssak, aczkolwiek u tego samca nie widzimy szczątkowych sutków. Na palcach ma paznokcie, nawet jeśli zrobiły się grube i ostre jak pazury. — Odsunął wargi trupa, by przyjrzeć się zębom. — To zapewne wszystko-żerca przekształcający się w drapieżnika. Trzonowce nadal ma stosunkowo płaskie, ale pozostałe zęby są większe od naszych i do tego dość ostre. — Spojrzał w martwe oczy. — Wzrok typu ludzkiego, choć zapewne mniej wyostrzony. Pod wodą nie widzi się na zbyt dużą odległość. Będą potrzebne szczegółowe badania, by określić krzywą wrażliwości na kolory, jeżeli tubylcy w ogóle je rozróżniają. Nie wspominając już o innych przystosowaniach. Przypuszczam, że wytrzymują pod wodą wiele minut, choć z pewnością nie tak długo jak walenie. Nie oddalili się jeszcze tak bardzo od swych lądowych przodków. Świadczą o tym płetwy. Z pewnością ułatwiają pływanie, ale nie osiągnęły jeszcze rozmiarów ani kształtu, które zapewniłyby im wysoką wydajność.

— Jak możesz bawić się w takie spekulacje, kiedy oni uciekają z ciałem Monsa? -wykrztusił Neri. Regor wstał i spróbował roztargnionym gestem strzepać piasek z ubrania.

— No tak — mruknął. Wykrzywił twarz i zamrugał kilka razy. — Oczywiście, musimy coś w tej sprawie zrobić. — Spojrzał na niebo. Przesłaniały je niezliczone skrzydła. Morskie ptactwo zobaczyło mięso i krążyło bezczelnie blisko. Chór ptasich pisków zagłuszał szum wiatru. — Wracajmy do promu. Zabierzemy to ścierwo, żeby zbadali je uczeni.

Neri przeklinał w myślach, podniósł jednak trupa za jeden koniec. Jong złapał za drugi. Ciężar wydawał się monstrualny i rósł w miarę, jak zbliżali się do urwiska. Oddychali chrapliwie. Pot przylepiał im koszule do ciał.

Jong przyjrzał się brzydkiej fizjonomii zabitego. Bez względu na śmierć Monsa — och, nigdy już nie usłyszy jego głośnego śmiechu, nie zagra z nim w szachy, nie wychyli kielicha ani nie stanie obok niego na wibrującym pokładzie! — zadawał sobie pytanie, czy gdzieś w oceanie mieszka kobieta, która uważała tę twarz za piękną.

— Nie zrobiliśmy im nic złego — wysapał Neri w przerwie między wysilonymi oddechami.

— Nie możesz… oskarżać jadowitego węża… ani drapieżnika… jeśli podejdziesz do nich zbyt blisko — sprzeciwił się Jong.

— Ale to nie są bezrozumne zwierzęta! Spójrz na puszkę mózgową. I na nóż. — Neri przerwał, by zaczerpnąć tchu, i kontynuował wściekłą tyradę: — Często już mieliśmy do czynienia z nieludźmi. Nieraz nawet z nimi walczyliśmy. Wszyscy oni mieli jednak powód do walki. Może i niesłuszny, ale zawsze powód. Nigdy nie słyszałem, żeby ktoś bez żadnej prowokacji zaatakował zupełnie obce istoty.

— Być może wcale nie byliśmy obcy — zasugerował Regor.

— Co takiego?

Neri odwrócił głowę i spojrzał na starszego mężczyznę.

Regor wzruszył ramionami.

— Umieszczono tu ludzką kolonię. Wygląda na to, że tubylcy zniszczyli ją doszczętnie. Przypuszczam, że mieli wówczas jakiś powód. A tradycja mogła przetrwać.

Przez dziesięć tysięcy lat albo i dłużej? — zadał sobie pytanie wstrząśnięty Jong. Jakich okropności dopuścił się wobec nich nasz gatunek, jeśli nie potrafili o nich zapomnieć przez tak wiele tysiącleci?

Spróbował sobie wyobrazić, co mogło się zdarzyć, nie znalazł jednak w tej wizji rzeczywistości, ale jedynie suchą i raczej wątłą logikę. Tę kolonię zapewne założyła cywilizacja, która była spadkobierczynią Imperium Gwiezdnego. Prawdopodobnie ona również z czasem upadła. Osadnicy przypuszczalnie nie posiadali własnych gwiazdolotów. Dalej położonym światom łatwiej było polegać na Familii, która zapewniała zaopatrzenie w nieliczne towary. W ich bibliotekach często brakowało danych potrzebnych do budowy statku, nie wypracowywali też ekonomicznej nadwyżki, która pozwoliłaby na ponowne przeprowadzenie niezbędnych badań.

Kolonię pozostawiono więc samej sobie. Później, jeżeli nastąpił tu epizod szczególnie gwałtownego antyfamilizmu, kupcy mogli przestać ją odwiedzać. Niewykluczone nawet, że wszelkie wzmianki o jej istnieniu przepadły. Albo Familia wymarła, ale tej możliwości wolimy nie rozważać, pomyślał. Planeta popadła w izolację.

Powierzchnia lądu była tu mała, nie istniała więc możliwość utrzymania wielkiej populacji, nawet jeśli większość żywności i surowców czerpano z morza. Mimo to mieszkańcom powinno było się udać zachować maszynową kulturę. Ich społeczeństwo z pewnością skostniało, ale statyczne cywilizacje mogą trwać bez końca.

Chyba że zetrą się z pełnymi wigoru barbarzyńcami, zorganizowanymi w milionowe hordy… Czy jednak była to prawdziwa odpowiedź? Jak miasto władające energią atomową mogło zostać podbite przez neolitycznych łowców?

Atak od wewnątrz? Jednoczesny bunt wszystkich tubylczych niewolników? Jong spojrzał w twarz zabitego. Jego zęby lśniły.

Może i mam źle w głowie. Może te istoty mordują po prostu dla przyjemności, jak łasice.

Wspięli się na urwisko i wrócili do promu. Jong ucieszył się, gdy ich zdobycz zniknęła w lodówce. Potem jednak nadeszła chwila, gdy musieli wysłać meldunek na „Złotego Lotnika”.

— Ja zawiadomię rodzinę — oznajmił bardzo cicho kapitan Ilma-ray.

Ale i tak będę musiał opowiedzieć Soryi, jak wyglądał, pomyślał Jong. Narosła w nim determinacja. Odzyskamy ciało. Mons będzie miał familijny pogrzeb. Dłonie tych, którzy go kochali, skierują go na orbitę wiodącą w słońce.

Nie musiał artykułować tej myśli, nawet przed samym sobą. Jedność Familii sięgała poza wrota śmierci. Ilmaray zapytał Rego-ra tylko o to, czy jego zdaniem jest szansa.


   — Tak, pod warunkiem, że zaczniemy natychmiast — padła odpowiedź. — Dno opada tu szybko, ale nie poniżej jakichś trzydziestu metrów. Za wejściem do zatoki ciągnie się płasko przez dość długi odcinek, dalej niż sięgnęły nasze sondy akustyczne, kiedy tamtędy przelatywaliśmy. Wątpię, by pływacze mogli się poruszać wystarczająco prędko, żeby udało się im wymknąć, nim dotrą na głębokość, na której nukleoskop nie będzie już w stanie wykryć elektronicznego sprzętu Monsa.

— Świetnie. Ale nie podejmujcie żadnego ryzyka. I tak mamy niewiele do przekazania przyszłości — stwierdził ponurym tonem Ilmaray. — Skieruję do stratosfery prom wyposażony w ekrany powiększające o dużej mocy, żeby obserwować okolicę. Niech szczęście wam sprzyja.

— I wszystkim naszym statkom — dokończył tradycyjną formułę Regor.

— Niech jeden z was założy skafander i przygotuje się do zejścia na dół — rzucił przez ramię, podczas gdy jego palce poruszały się po tablicy rozdzielczej, unosząc prom w powietrze. — Drugi niech zajmie się nukleoskopem i opuści kolegę, gdy tylko znajdziemy to, czego szukamy.

— Ja pójdę — odezwali się jednocześnie Jong i Neri. Wymienili spojrzenia. W oczach starszego mężczyzny pełno było złości.

— Proszę — błagał go Jong. — Może i powinienem ich zastrzelić, kiedy zobaczyłem, co zrobili Monsowi. Nie wiem. Ale tego nie uczyniłem. Pozwól mi chociaż przynieść jego ciało, dobrze?

Neri przyglądał mu się jeszcze przez blisko minutę, nim wreszcie skinął głową.


Prom leciał powoli zygzakiem nad zatoką, a Jong wciskał się w skafander. Ubiór funkcjonował pod wodą równie sprawnie jak w próżni. Młodzieniec obwiązał sobie linę wokół pasa, a jej drugi koniec przytwierdził do małej wciągarki przy śluzie dla załogi. Metalowe nici wplecione w plastik umożliwiały prowadzenie rozmów telefonicznych. Zarzucił sobie na ramię worek, w który miał włożyć, no cóż, obiekt poszukiwań. Miał nadzieję, że nie będzie potrzebował miotacza pocisków, umocowanego przy biodrze.

— Tam!

Jong poderwał się gwałtownie na krzyk Neriego. Regor zatrzymał statek w powietrzu, parę metrów nad powierzchnią i około trzech kilometrów od brzegu.

— Jesteś pewien? — zapytał.

— Absolutnie. Nie porusza się. Pewnie porzucili go, żeby móc szybciej uciekać, kiedy zobaczyli, że nadlatujemy.

Jong zamknął szczelnie hełm. Zewnętrzne hałasy ucichły. W ciszy, która nastała, słyszał własny oddech i tętno, a także coś innego — jakiś wewnętrzny odgłos, zbłąkany impuls nerwowy bądź produkt czystej wyobraźni — myśliwski róg, odległy i pełen triumfu.

Śluza otworzyła się i otwór wypełniło niebo. Jong podszedł do krawędzi i omal go nie oślepił odbijający się od niewielkich fal blask słońca. Jasność sięgała aż po horyzont. Zsunął się w dół. Lina rozwinęła się i zamknęły się nad nim wody. Zanurzył się w morzu.

Zewsząd otoczyła go chłodna zieleń, nakryta złocistym dachem słonecznego blasku. Nawet przez pancerny skafander wyczuwał najrozmaitsze wibracje. W morzu pełno było życia i ruchu. Obok przemknęła para niewiarygodnie wdzięcznych ryb. Na chwilę nawiedziła go heretycka myśl. Zastanawiał się, czy Mons nie wolałby zostać tutaj, ukołysany do snu aż po koniec świata.

Przestań! — skarcił sam siebie i skierował wzrok w dół. Pod nim „ rozciągała się ciemność. Włączył potężny reflektor, który miał -u pasa.

Światło rozpraszało się na unoszących się w wodzie drobinach. Czuł się jak w oświetlonej jaskini. Obok niego przepływały kolejne . ryby. Ich łuski lśniły niczym klejnoty. Miał wrażenie, że dostrzega już dno, biały piasek i skalne wyniosłości, na których skupiły się . wielobarwne koraloidy, wyrastające ku słońcu. Nagle pojawił się” pływacz.

Zbliżył się ostrożnie do granicy światła i zatrzymał. W lewej dłoni trzymał trójząb, być może ten sam, którym zabito Monsa. W pierwszej chwili przymrużył powieki, oślepiony blaskiem, po czym spojrzał spokojnie na świetlistego człowieka z metalu. Gdy Jong opuszczał się ku płaszczyźnie dna, pływacz podążał za nim, poruszając płetwami stóp i wolnej dłoni z wdziękiem węża.

Jong zaczerpnął głośno tchu i wyszarpnął miotacz pocisków.

— Co się stało? — usłyszał w słuchawkach głos Neriego. Młodzieniec przełknął ślinę.

— Nic — odpowiedział, nie wiedząc dlaczego. — Opuść mnie niżej.

Pływacz zbliżył się nieco. Mięśnie miał napięte, a usta otwarte, jakby był gotowy gryźć, głęboko osadzone oczy wyrażały jednak spokój. Jong odwzajemnił jego spojrzenie i obaj skierowali się w dół.

Nie boi się mnie, pomyślał chłopak. Albo opanował strach, mimo że widział na plaży, co potrafimy zrobić.

Uderzenie o dno przeszyło bólem podeszwy jego stóp.

— Jestem na miejscu — zameldował mechanicznie. — Popuść mi trochę liny i… Och!

Krew odpłynęła mu nagle z głowy, jakby rozszczepiło ją uderzenie topora. Zachwiał się na nogach, podtrzymywany tylko przez wodę. Czaszkę wypełniły mu grom, wicher i dźwięk rogu.

— Jong! — wołał nieskończenie odległy Neri. — Coś się stało, wiem, że coś się stało, odpowiedz mi, na miłość Familii!

Pływacz również opadł na dno i stanął po drugiej stronie tego, co zostało z Monsa Rainarta, trzymając trójząb pionowo.

Jong wycelował w niego broń.

— Mogę cię naszpikować metalem — usłyszał własny jęk. — Mogę cię pokroić na kawałki, tak jak wy… wy…

Pływacz zadrżał (czyżby głos jakoś do niego dotarł?), pozostał jednak na miejscu. Uniósł powoli trójząb, wskazując nim niewidoczne słońce. Okręcił go płynnym ruchem, wbił w piasek i puścił. Potem odwrócił się plecami i odpłynął, uderzając potężnymi nogami.

W Jongu eksplodowało zrozumienie. Stał znieruchomiały przez tak wiele sekund, że wydawały się latami, stuleciem.

Przez ciszę przebiły się słowa Regora.

— Przygotuj mój skafander. Idę po niego.

— Nic mi nie jest — zdołał powiedzieć. — Znalazłem Monsa. Zebrał, co mógł. Nie było tego wiele.

— Podnieście mnie — rzucił.


Dopiero gdy wynurzył się z wody i wszedł do środka przez śluzę, poczuł, jak wielki ciężar dźwiga. Rzucił na podłogę worek i trójząb, po czym uklęknął obok nich. Z pancernego skafandra spływała woda.

Drzwi się zamknęły. Prom wzbił się w górę. Na wysokości kilometra Regor zablokował urządzenia sterujące i przeszedł na rufę, do pozostałych. Jong zdjął właśnie hełm, a Neri otworzył worek.

Głowa Monsa wytoczyła się z niego, podskakując. Neri stłumił krzyk. Regor zatoczył się do tyłu.

— Zjedli go — wychrypiał. — Pokroili go na kawałki, a potem zeżarli. Zgadza się? Wziął się w garść, podszedł do bulaja i wyjrzał na zewnątrz, mrużąc powieki.

— Widziałem, jak jeden z nich się wynurzył, na chwilę przed tobą — wycedził przez zęby. Po bruzdach jego policzków spływał pot… a może to były łzy? — Możemy go dorwać. Prom ma działko.

-Nie…

Jong spróbował wstać, lecz zabrakło mu sił.

Rozległ się brzęk radia. Regor podbiegł do fotela pilota, rzucił się na niego i szybkim ruchem przestawił urządzenie na odbiór. Neri zacisnął wargi, podniósł głowę i położył ją na worku.

— Mons, Mons, zapłacą za to — zapewnił. Statek wypełnił się głosem kapitana Ilmaraya.

— Właśnie otrzymaliśmy komunikat z promu obserwacyjnego. Nie dotarł jeszcze na wyznaczone miejsce, lecz na ekranach widać już całą hordę pływaczy… nie, to kilka odrębnych stad, są ogromne, na pewno składają się z tysięcy osobników… wszystkie zmierzają ku wyspie, na której przebywacie. Przy takim tempie powinni tam przybyć za parę dni.

Oszołomiony Regor potrząsnął głową.

— Skąd wiedzą?

— Nie wiedzą — wymamrotał Jong.

Neri zerwał się na nogi z gwałtownością tygrysa.

— To właśnie jest nasza szansa. Będziemy mieli okazję zrzucić na nich parę bomb.

— Nie! — krzyknął Jong. Udało mu się również wstać. W ręku ściskał trójząb. — Dał mi to.

— Co takiego?

Regor odwrócił się, a Neri zesztywniał nagłe. Wewnątrz promu zapadła cisza.

— Na dole — wyjaśnił Jong. — Zobaczył mnie i popłynął za mną na dno. Kiedy zrozumiał, co robię, dał mi to. Swoją broń.

— Po co?

— Na znak pokoju. Po cóż by innego? Neri splunął na pokład.

— Pokój z obrzydliwymi kanibalami?

Jong rozprostował ramiona. Ciężar pancernego skafandra nie wydawał się już niemożliwy do zniesienia.

— Gdybyś zjadł małpę, nie byłbyś kanibalem, prawda? Neri odpowiedział mu obscenicznym słowem, lecz Regor powstrzymał go gestem.

— No cóż, to odrębne gatunki — przyznał zimno pilot. — Zgodnie ze słownikiem masz rację. Ale ci zabójcy są rozumni. Nie zjada się innych myślących istot.

— To się zdarzało — zaprzeczył Jong. — Także wśród ludzi. Często był to akt szacunku albo miłości. Próbowano w ten sposób przejąć część mana drugiej osoby. Tak czy inaczej, skąd mogli wiedzieć, kim jesteśmy? Kiedy pływacz zobaczył, że przybyłem po ciało zabitego, oddał mi swoją broń. Jak inaczej mógł mi powiedzieć, że jest mu przykro i że jesteśmy braćmi? Może, gdy już miał czas przemyśleć sprawę, zrozumiał, że to prawda również w dosłownym sensie. Nie sądzę jednak, by ich tradycje sięgały wstecz aż tak daleko. To wystarczy. Właściwie to nawet lepiej, że przyznał, iż jesteśmy mu bliscy tylko dlatego, że dbamy o naszych zmarłych.

— Co chcesz przez to powiedzieć? — warknął Neri.

— Chwileczkę. — Regor ścisnął poręcze fotela. — Chyba nie uważasz, że… — zaczął cichym głosem.

— Uważam — przerwał mu Jong. — Kim jeszcze mogliby być? Jak na tych kilku wysepkach mogłyby wyewoluować tak duże ssaki, wyposażone w dłonie i wielki mózg? Jak tubylcy mogliby zniszczyć kolonię dysponującą bronią atomową? Myślałem o buncie niewolników, ale to również nie ma sensu. Kto zawracałby sobie głowę tak wielką liczbą niewolników, mając cybernetyczne maszyny? Nie, pływacze są kolonistami. Żadna inna możliwość nie wchodzi w grę.

— Hę? — mruknął Neri.

— To niewykluczone — dobiegł ich przez pustkę przestrzeni głos Ilmaraya. — Jeśli dobrze to sobie przypominam, homo sapiens rozwinął się z form przypominających, hm, neandertalczyków w ciągu jakichś dziesięciu, dwudziestu tysięcy lat. Zakładając małą liczebność i dryf genetyczny, grupa mogłaby się zdegenerować nawet w krótszym czasie.

— Kto mówi, że są zdegenerowani? — sprzeciwił się Jong.

Neri wskazał na leżącą na pokładzie, wpatrzoną w nicość głowę.

— Tu masz dowód.

— Mówię ci, że to był przypadek. Nieporozumienie — upierał się Jong. — Sami jesteśmy sobie winni. Wtargnęliśmy tu zupełnie na oślep. To nie degeneracja, tylko przystosowanie. W miarę jak kolonia coraz bardziej uzależniała się od morza, dochodziło do mutacji i najwięcej dzieci pozostawiali po sobie ci, którzy najlepiej potrafili znieść bytowanie w podobnym środowisku. Statyczna cywilizacja nie zauważyłaby, co się dzieje, dopóki nie byłoby za późno, a nawet gdyby zauważyła, nie potrafiłaby nic na to poradzić. Nowi ludzie mogli się swobodnie poruszać po całej planecie. Przyszłość należała do nich.

— Tak jest, przyszłość dzikusów.

— Cywilizacja naszego typu na nic by się im zdała. Nie pasuje do tego świata. Jeśli spędza się większą część życia w słonej wodzie, raczej nie da się korzystać z elektrycznych maszyn, a krzemień, który można znaleźć prawie wszędzie, jest lepszy od metalu, który trzeba wydobywać spod ziemi i wytapiać. Możliwe, że ich inteligencja nieco się obniżyła. Raczej w to wątpię, ale jeśli nawet, to co? Nigdzie nie udało się nam znaleźć Starszych Gatunków. Być może celem istnienia wszechświata wcale nie jest inteligencja. Osobiście jestem przekonany, że ten lud na swój własny sposób wspina się z powrotem w górę. To jednak nie nasz interes. — Jong uklęknął i zamknął powieki Monsa. — Pozwolono nam zadośćuczynić za naszą zbrodnię — dodał cicho. — Możemy przynajmniej wybaczyć z kolei im? Mam rację? Ponadto… nie wiemy, czy gdzieś we wszechświecie żyją jeszcze jacyś ludzie poza nami i nimi. Nie, nie możemy ich zgładzić.

— Ale dlaczego zamordowali Monsa?

— Oddychają powietrzem — wyjaśnił Jong — i z pewnością muszą się uczyć pływać, tak jak płetwonogi. Nie potrafią robić tego instynktownie. Dlatego potrzebują terenów, na których mogliby się rozmnażać. Plemiona z pewnością zmierzają w stronę tej plaży. Grupa mężczyzn popłynęła przodem, żeby sprawdzić, czy wszystko w porządku. Zobaczyli coś niezwykłego i straszliwego, co chodziło po ziemi, na której miały się urodzić ich dzieci, i zdobyli się na odwagę, by to zaatakować. Przykro mi, Mons — zakończył szeptem.

Neri osunął się na ławę. Wróciła cisza.

— Sądzę, że to prawidłowa odpowiedź — odezwał się po chwili II-maray. — Nie możemy tu zostać. Wracajcie natychmiast i ruszamy w drogę.

Regor skinął głową i dotknął urządzeń sterujących. Silnik obudził się, bucząc głośno. Jong wstał, podszedł do bulaja i wpatrzył się w morze, które rozciągało się na dole niczym płynne srebro. Potem skurczyło się i zniknęło, niebo nabrało twardości i pojawiły się gwiazdy.

Ciekawe, czym właściwie był ten dźwięk, pomyślał Jong. Najprawdopodobniej tylko wiatrem, tak jak mówił Mons, ale nigdy nie dowiem się tego na pewno.

Przez chwilę wydawało mu się, że znowu go słyszy, w bębnieniu energii oraz metalu i w tętnie własnej krwi — róg łowcy ścigającego zdobycz, która płacze podczas ucieczki.